Herriz Herri - Atharratze-Sorholüze (Z) | 2018ko Apirilaren 12a

Xiberoko maskarada eta dantza-jauzietzaz libürü zinez argigarria

Mikel Duvert erditan, gainti bederetan dütüalarik Peio Etcheverry-Ainchart (Elkar) eta Lucien Afos (jakilegoa emailea)
Mikel%20Duvert%20erditan_%20gainti%20bederetan%20dAtAalarik%20Peio%20Etcheverry-Ainchart%20(Elkar)%20eta%20Lucien%20Afos%20(jakilegoa%20emailea)

Mikel Duvert antropologo, ikerzale eta idazleak bere azken idazlana Atharratzen presentatü deikü.

Mikel Duvert antropologo, ikerzale eta idazleak bere azken idazlana Atharratzen presentatü deikü. Nolaz ez züan Basabürüko herri nausia haütatüko hortarako, jakitez bere libürü berri horren izenbürüa dela: Mascarades et carnavals en Pays Basque; L'école de danse Elgoyhen et Bürgübürü de Tardets (Elkar argilatexea). Ikertze lan zinez ederra, hainbat jakilegoa aberatsez apaintürik, Mikelek betidanik eskentzera üsatü gitean bezala.

Bost kapitülütan moldatürik da 180 hoillaren altexeko libürü hau: 1a: maskaradak, horietan arizaleak, satanak, aitzindarietako dantzariak, beltzeria, jauntsiak, errejenta; 2.a: zer entelegatzen edo/eta erraiten ahal den maskaradetzaz; 3.a: sonüa eta sonülariak, dantzak, Lucien Afos sonü hontzale eta joile handiaren jakilegoa eta ekarpenak; 4.a: jauziak, horien ikastea eta erakastea, hoberen-hobereneala joaitea, emazteak eta Xiberoko dantzak, iraganetik hartüak, tradizionearen erran-nahia, ikusgarrien bilakabidea; 4.a: Elgoyhen eta Bürgübürü Xiberoko dantza ikasgia-trebagiak.

Obra zinez tirana eta zorroztarzün handienarekin hontüa... Mikel Duverten manerala hots. Xiberoko dantza-jauzietzaz deüsere ez edo güti dakienek ere atsegin handiz irakurriko düe libürü hau, zointan, besteak beste, aitzindarietako arizale bakoitxaz bai eta maskaradetako beste personajeetzaz bederazkako xehetarzünak emanik diren, nola ere maskaradetan edo primaketan erabilten diren sonütresna güzietzaz ere!

"Akademia ttipi bat bezala"...

Atharratzeko 'Elgoyhen ikasgia' aipatzean, Mikel Duvertek dio Xiberoko dantza-jauzien "akademia ttipi bat bezala" zela, zointara "hoberenak jiten ziren, orano haboro hobetzeko gisan" eta ondorioztatzen dü: "eskola hortarik igaranik, nahi zena oro egiten ahal zen". Lucien Afosek igaran deitzon hamar eresi-zati edo partizione-zati ageri direlarik libürü hontan, idazleak dio: "sonülariaren eta dantzariaren arteko alkarrentzütea eta bategitea funtsezkoa da". Ikerlan hontan, dantzarien jantsiak ere aipü dütü Mikel Duvertek, zoinen ejerki erraiten düalarik: "dantza-arropa bat biziarazi behar da"! Erran dezagün azkenik, libürü hortan ikerzaleak argi eta garbi erraiten düala lehenagoko denboretan ere emazteak ari zirela Eüskal Herriko dantzetan, Xiberokoetan ere prefosta, bena Atharratzeko agerraldiko hitzaldian gehitü züan: "bai bena, ez zaie galtatü behar gizonen dantzak oro eman detzen, berentako doitürik direnak ere behar dütüe". Arren, Xiberoko maskaradak eta dantza-jauziak ezagützen dütüener nola ere ezagütü nahi lütükeener hersatzen da idazlan oso balios hau. Eüskal Herriko libürü salgia haboroxeenetan biltzen ahal da, hala nola Xiberoan berean, Maule-Lextarreko 'Xibero Bio' salgian eta Sohütako 'Irrintzina' prentsa salgünean.

Email Buffer Facebook Google Twitter Pinterest LinkedIn Digg StumbleUpon Tumblr

3445. zbk

Ez naiz uros izaten ahal ikusten badut beste batzuk ez direla hala.

André Gide

Gure Hitza | 2018/04/12

Xiberotarrekin

Jean-Louis Harignordoquy

Lehengo Xiberotarrek beste Euskaldunak “Manexak” deitzen zituztelarik, gerta zitaikeen erdi irriz erranik hauxe entzutea: “Manexetik ez da jiten, ez haize hunik, ez jente hunik”.

Lehengo Xiberotarrek beste Euskaldunak “Manexak” deitzen zituztelarik, gerta zitaikeen erdi irriz erranik hauxe entzutea: “Manexetik ez da jiten, ez haize hunik, ez jente hunik”. Polita bezain atsegingarria ez den erranairu horrek ez ditu beste Euskaldunak gibelarazi Xiberoa eta Xiberotarrak maitatzetik. Atxikimendu horren seinale, zenbat ikusle ez da biltzen pastoraletan, maskaradetan, Xiru jaialdietan, eta beste zenbat herritan ez dira pastoral baten muntatzen ari!

Gisa berean, Xiberotar famatuenak beti gurutzatu izan dira beste probintzietako Euskaldunekin. Hala nola: Agusti Xaho, Madalena Jauregiberri, Jean Pitrau, Etxahun Irurikoa, Eppherre anaiak, Attuli, euskaltzainak, idazleak, laborari sindikalistak eta industrialari batzuk ere. Duela 30-35 urte, Xiberotarrak lehenak izan dira probintziaren geroa beren gain hartzeko entseguetan. Frantxua Dascon irakasle argiak eta Idauze-Mendiko auzapez ohiak jakin zuen hautetsiak eta gizarte zibileko arizale ezberdinak e...

Irakurri segida


Gurekin harremanetan sar




segurtasun kodea

Herria Euskal Astekaria - Jacques Laffitte, 11 - 64100 BAIONA | tel: 05 59 25 62 85 | Legezko oharrak | Diseinua eta programazioa: iF Diseinuak - 2016