Azalekoa | 2018ko Maiatzaren 24a

Sasi Artalde elkartearen "Sasiko" marka

P.J.

Itsasuko haranean, Beñat Molimos, Xavier Etchart, Jean Lassalle, Flora Darthiailh eta Panpi Olaizola
Itsasuko%20haranean_%20BeAat%20Molimos_%20Xavier%20Etchart_%20Jean%20Lassalle_%20Flora%20Darthiailh%20eta%20Panpi%20Olaizola

2014ko ekainean eman zituen lehen urratsak Sasi Artalde elkarteak, 9 hazle eta 640 sasi ardirekin, mutur gorri ttipi ere deituak direnak.

2014ko ekainean eman zituen lehen urratsak Sasi Artalde elkarteak, 9 hazle eta 640 sasi ardirekin, mutur gorri ttipi ere deituak direnak. Gaur 18 kide dauzka elkarteak, 1.282 ardirekin, Ezpeleta eta Hazparne aldetatik hasita Aldude-Urepelerainoko eremuak estaliz. Jean Lassalle hazpandarra da elkarteburu eta elkarteak Sarako Herriko Etxean dauka egoitza soziala. Joan den astean, hedabideeri Itsasun finkatua izan zaiku hitzordua, Christian Aguerre-ren Haranea etxaldean, elkarte horren ibilbidearen eta abiatzen duen “Sasiko” markaren berri emateko.

Euskal mendi ertaineko aspaldiko arraza

Aspaldikoa da sasi ardia. Iduri luke, Gabriel Durruty hazpandarrak erran daukunaz, ardi arraza horrek Sara, Oihartzun eta Lesakaren inguruetan zukeela kafira, Goizuetarainoko mendi lerroa estaltzeraino. Hots, euskal mendi ertainetan hazten den ardia da. Eta izendapenak dioen bezala, sasiz eta belar tzarrez bereziki asetzen dena da, bazterrak gisa hortan garbi atxikiz. Itxuraren eta portaera edo jokabidearen aldetik, erran dezakegu ardi fina dela, beharri zut eta ttipitakoa, muturra hiruki formakoarekin, aski basa haatik eta larreak komeni zaizkiona. Bainan desagertzen ari zen. Hara zergatik Sasi Artalde elkartea duten Ipar Euskal Herriko hazle batzuk muntatu, ardi mota hori beiratzeko eta garatzeko xedez. Hortarako, behar diren laguntzak ardietsi dituzte. Batetik Hegoaldeko hazleen ganik, han ardi mota horren hazleak elkartuak dira Sasi Ardi Konfederazioan 2002az geroztik eta nunbaitan 3.200 sasi ardi badituzte. Bestalde Euskal Herriko Laborantza Ganbararen ganik ere laguntza tekniko handia eskuratu dute, egitura hortako langile bat alor berezi hortaz dela arduratzen, Leire Atxoarena arrosatarra. Bertzalde, elkarteak jo du ere Akitaniako Abere Arrazen Kontserbatoriora. Huntako Flora Dartiailh andereak erran daukunaz, kontserbatorio horrek ahal den guzia egiten du Akitaniako arrazak, bereziki kopuru ttipitakoak, salbatzeko eta garatzeko. Kontserbatorioak urte guziz inbentarioak egiten ditu, tropak kondatzen, beharrak zerrendatzen, hazleen lan baldintzak hobetzeko eta sasi ardien ingurumen berezia beiratzeko. EHLGko Beñat Molimos-en arabera, bioaniztasunarentzat osoki probetxu den kabala da sasi ardia (Pariseko laborantza ferian primatua izan da hain zuzen horregatik, 2017an), ardi hori hazten baita laborantza konbentzionalak bazterrera utziak dituen eremuetan: “Sasi ardirik ez balitz gune horietan, bazterrak zikinagoak laitezke”. Eta hauxe zuen gehitzen Panpi Olaizola ezpeletar hazleak: “Sasi ardieri esker, horiek diren tokietan sute egiterik ez ginuke edo biziki gutiago!” Dena den, egitura horien guzien lanari esker, Frantziako laborantza ministeritzak “sasi ardi” arraza onartu du 2016an, ezagupen horrek ateak zabalagoki idekitzen dizkiola elkarteari.

Sasiko haragia

Orain urrats bat aitzinago derama Sasi Artalde elkarteak. Kalitateko haragia ekoizten dute hazleek eta haragi hori “Sasiko” markaren pean merkaturatu nahi dute, marka hori 2017an “Institut National de la Propriété Intellectuelle” (INPI) delakoan erregistraturik. Kargu kaiera zorrotz bati jarraikirik, bi moldetan da nagusiki merkaturatzen: zikirokia eta bildoskia. Panpi Olaizola ezpeletarra zikiro hazlea da. Bildots ohots ederrenak marrotako atxikitzen ditu eta besteak zikitatzen. Bi urte eterdiz edo gehienik hiru/lau urtez hazten ditu zikiroak larretan, hauk urtean sei hilabetez segidan egon daitezkela sasietan gostura alhan, libertatean. Udazkenean biltzen ditu, zaldare doi batekin aitzina hazten, gutirekin. Ondotik Donibane Garaziko abere hiltegian hilarazten ditu. Guti gostatzen den zikiroa da eta kalitate handiko haragia ematen du, “gostu finekoa, izigarri ona”. Xavier Etchart hazpandar hazleak, bere aldetik, bildotsak ditu merkaturatzen. Urtarril/otsailean sortu-eta, hiru eta bost hilabeteren artean dituzten bildotsak ditu saltzen, zaldarerik gabe hazitakoak, “beti gostu fineko haragia” dutela ematen, hunek ere zioenaz. Eta guk ere derauzuegu, haragi hori Haranean jastatu baitugu, Antoine Chepy sukaldariak prestaturik, haragi oso goxoa eta murtxagarria dela. Bainan nun aurki daiteke? Mementoko, hiru harategitan (Hiriart-Solet Hazparne, Sage Sara, Baserria Donibane Lohizuneko merkatuan), jatetxe batzutan (L’Impertinent Miarritze, Le Chêne Itsasu, Jean Lassalle ostatua Hazparne, Haranea Itsasu) eta ere zuzenki hazleen etxaldetan (Etchart Hazparne, Ithurralde-Olaizola Ezpeleta, Mateo-Oreguy Irulegi). Argitasun gehiago aurki dezakezue eraiki berria den www.sasiko.eus webgunean. Bide on Sasiko markari!

Email Buffer Facebook Google Twitter Pinterest LinkedIn Digg StumbleUpon Tumblr

Gure Hitza | 2018/05/24

Belatzaren eskuzabaltasuna

Peio Jorajuria

Berrikitan atsegin handiz so egin diot frantses telebistak zabaldun daukun Robert Guediguian zinegilearen “Les neiges du Kilimandjaro” filmari. Egia erran, jadanik ikusia nuen Baionako Atalante zinegelan ateratu zelarik (2011) eta orduan ere ainitz gozatu nuen. Marseillar zinegile horren film gutiz gehienak sozial egoera baten mirailak dira, sozial miserian direnen potretak, humanismo handiz onduak, bertzelako jendarte baten ametsaz beztituak. Kasik aldi oroz aktore bikain berdinak ditugula aurkitzen, Ariane Ascaride, Jean-Pierre Darroussin eta Gérard Meylan, “Marius et Jeannette” (1997) eta azkenik “La villa” (2017) filmetan bezala.

Zergatik gaur hemen aipatu Robert Guediguian? Filmegile arraroa izateaz gain, bere ideiak koherentzian jartzen baititu eguneroko errealitatean. Hala nola hauxe, beste jende ezagun batzurekin, idazle, filosofo, aktore, soziologo, margolari eta beste, elkarte bat sortu du greban diren treinbideetako langileeri laguntza ekartzeko xede...

Irakurri segida

Han eta Hemen | 2018/05/24

Palestinarrekin elkastasuna

Baionako Herriko Etxe aitzinean Palestinaren sustenguz elgarretaratuak
Baionako%20Herriko%20Etxe%20aitzinean%20Palestinaren%20sustenguz%20elgarretaratuak

150 bat pertsona bildu dira joan den asteazkenean Aintzina, EHBai eta LABek deitu elgarretaratzerat, Baionako Herriko Etxe aitzinean: “Palestinarren sarraskiak geldi! Trump eta Netanyahou hiltzaile! Gora Palestina askatua!” lemapean. EELV, La Commune, PC eta Amis de Karl Marx mugimenduak ere juntatuak ziren elgarretaratze hortarat. Hiru mugimenduek ziotena, azken egun horietan gertatu dena biziki larria dela, froga bezala zenbakiak emaiten zituztela: 61 hil (horietan 8 haur) eta 2.700 zauritu baino gehiago. Salatzen zuten Israeldar armadak odol hotzean jendea hiltzen duela, inpunitate osoan. Salatu dute ere Estatu Batuetako enbaxada berriaren estreinatzea Jerusalemen, Trump eta Netanyahouk Ekialde Hurbila sutan eta odoletan ezartzen dutela. Nakbatik 70 urteren buruan, kasik milioi bat Palestinar beren herri eta lurretatik kanporatuak izan zirela, egiazko garbiketa etnikoa antolatuz. Alta Palestinarrek askatasuna, berdintasuna eta zuzentasuna baizik ez dutelarik galdegiten. Israe...

Irakurri segida

Han eta Hemen | 2018/05/24

Euskal Elkargoa eta Merkatal eta Industrial Ganbararen artean tirabirak!

Euskal%20Elkargoa%20eta%20Merkatal%20eta%20Industrial%20Ganbararen%20artean%20tirabirak!

Joan den apirilaren 25ean Hazparnen, Ipar Euskal Herriko enpresa nagusi batzuk, André Garreta Merkatal eta Industrial Ganbarako presidentea buru zutela, hautetsi batzurekin bildu ziren salatzeko Euskal Elkargoak plantan jartzen ari duen garraioeri buruzko ordainketa. Zerga hori pagatu beharko dute 11 langile baino gehiago duten enpresek. Jean-René Etchegaray Euskal Elkargoko presidentea eta Claude Olive mugikortasun saileko presidente-ordeak prentsaurreko bat eman dute erantzuteko Hazparnen bildu zireneri. Elkargoko presidentea biziki haserre agertu da Merkatal ta Industrial Ganbarako presidentearen kontra. Etchegaray presidentearen hitzetan “hautetsiak demokratikoki bozkatuak izan gira, erraitea ez girela mugikortasunaz axolatzen gezurra da!”, segitu du erranez “André Garretaren solasak gehiegizkoak dira, erabali duen tonua oso politikoa da...”. Azaldu du Euskal Elkargoak aplikatzen duela NOTRE legeak eskatzen duena, 11 langile baino gehiago duten enpresek, nahi ala ez, ...

Irakurri segida

Han eta Hemen | 2018/05/24

1617an plazaratu lehen euskal katixima katolikoaz mintzaldia

Ikerketek erakusten dute Joanes Leizarraga Bastidako artzain protestanteak plazaratua zuela lehenbiziko katixima liburua euskaraz, 1571n, titulu honen pean: “Abc edo Christinoen instructionea”. Katolikoek plazaratu zuten lehenbizikoarentzat 1617. urtea igurikatu beharko dugu. Gauza kuriosa dena, euskaldun berri batek zuela plazaratu. Deitzen da Esteve Materre. Eta titulu hauxe eman zion: “Doctrina Christiana”. Bigarren edizioa laster agertu zen, 1623an, eta hirugarren bat 1693an. Hain zuzen IKER zentroan liburu hau goitik behera aztertu dute, filologia eta hizkuntzalaritza aspektuak. Hiru ikerle aritu dira lan horretan jotake: Beñat Oyharçabal euskaltzaina eta CNRSeko ikerle emeritoa, Dorota Krajewska, sortzez poloniarra, Euskal Herriko unibertsitateko irakasle-ikerlea, eta Eneko Zuloaga Leioako unibertsitateko irakasle-ikerlea, hizkuntzalaritzako tesia apailatzen ari dena. Diozesako liburutegiak gonbidatzen ditu hiruak, Esteve Materre apez frantxixkano euskaldun berriak i...

Irakurri segida

Han eta Hemen | 2018/05/24

Baionan Kantuz: Maiatzekoa

Maiatzak emaiten gaitu jada udaren atean eta, besteak beste, estropaden sasoinaren hastapenean. Joan den urtean Lapurdiko arraun taldeak bere sartzea egin zuen hain hegoaldarra zaukun mundu hortan, arrakasta haundiz. Sasoin berriarentzat nexkek ere beren taldea dukete eta Baionan Kantuzek bere sustengua ekarriko die kantuz, “Azken Txanpa” Urko Donostiarraren estropada munduko kantua proposatuz hilabete huntako hitzorduan. Programa osoa jada zintzilikatua da www.baionan-kantuz.eus atarian eta ohartuko zirezten bezala, hainbat kantu xahar izanen ditugu xaramelatzeko, maiatza baratzean erroen egiteko hilabetea izanki, horra dugun sasoin berria erroak azkar abiatzeko bezala. Larunbat arte, 11:00etan, Lacarre plazatik abiatuz.

Irakurri segida

Han eta Hemen | 2018/05/24

68ko Maiatza lekukotasun : ideiak berri, herriz herri !

Gexan Lantziri

68ko maiatzean, hogeita zazpi urte laster beteko zituen gazte bat nintzan.

Orduko iraultzak, Pariseko Unibertsitateetatik abiatu, sindikatuetara pasatu eta frantses Estatu osora zabaldu zenak, ideia zaharkitueri sekulako inarrosaldia eman ziela gauza jakina da. Orokorki Libertatearen, Askatasunaren eskubidea aldarrikatzen zuten orduko iraultzaileek eta bidenabar norberaren eskubide ororen aldarrikapena, errebindikazioa plazaratzen. Ordu arteko erakaskuntzak, hezkuntzak gauza asko debekatzen baitzituen, unibertsitari haiek hasi ziren “debekatzea debekatua da” praktikatzen beren artean…

Ene aldetik, erran behar dut, urte bat lehenago, lau apezgaik gure gisako iraultzatxoa egina genuela Baionako Seminario haundian. Gu ere, zenbait urte lehenago, hasiak baiginen gure ideien berritzen, gure eta Euskal Herriaren eskubideei ohartzen. Egia da, hego Euskal Herria diktadura frankistapean bizi zela eta haren ondorioz ETA erakundeak bazeramala, zenbait urte hartan jada, ...

Irakurri segida

Han eta Hemen | 2018/05/24

Xiria eta haurra

M.D.

Xiria%20eta%20haurra

Berrikitan irakurri dut D.A.-k Herrian idatzi artikulua xiria aipatzen duena, nor mintzo euskaraz es-kolan eta hura petzero. Gehienen kasua izan bada ere, ez da nerea izan. Arrangoitzeko eskola publikoan ikasi dut irakurtzen eta idazten. Ez zen han xiri salataririk. Ximun Castaing nuen errient 8 urte nituenean 1960-an. Berak berrogoi bat urte zituen orduan, berez amikuztarra zen, pilotari ona izana, Etxahun Iruriren adixkide mina omen eta euskarari atxikia: 8 urtetan nintzelarik, beraz, aparte hartu ninduen josta denboran eta erran nahiko zuela lan ttiki bat egin nezan Euskaltzaleen Biltzarrarentzat, gaia: ulia, ulitxa, namua, mamutxa… nik asma gaineratekoa… Bizpahiru lerro egin nituen: hori izan zen nere tesi bikaina. Euskara ez zen beraz batere debekatua eskolan. Etxahunek kantu bat asmatu zuen espresuki 14-ko gerlaren bukaera ospatzeko eta eskolan ikasi ginuen: “Orhoitzapenaren besta, denak bihotz batea...”

Garai hartan Pierre d’Arcangues zen auzapez (38 urtez)...

Irakurri segida

Han eta Hemen | 2018/05/24

Anuntxi Aranaren “Mito hurbilak” liburua berrargitaratua formatu digitalean

Anuntxi%20Aranaren%20a€œMito%20hurbilaka€%20liburua%20berrargitaratua%20formatu%20digitalean
Gatuzain argitaletxeak plazaratua zuen Anuntxi Aranaren “Mito hurbilak” liburua 2000. urtean bainan aspaldian agortua zen. Orain Booktegi argitaletxeak formatu digitalean atera du bigarren edizioa bere webgunean. Booktegik dohainik ezartzen ditu euskal liburuak euskaldun guzien esku, eta Mito hurbilak ere irakur dezakezue helbide honetan: http://booktegi. eus/liburu.php?id=106 Liburu honek mitoen eta pentsaeraren arteko harremanak aipatzen ditu hainbat gaietan zehar (ekaitza, heriotza, ura, auzoak, emazteak, apezak), hemengo kondairetan oinarriturik eta beste herrietakoekin alderaturik. Eta, beroan bero, ‘Mari’ delakoaz eta hizkuntzaren sexismoaz ezohiko iritziak ematen ditu (135 orrialde, 10 kapitulu).

Irakurri segida

Han eta Hemen | 2018/05/24

HAZIAK MINTZO : Haziak Zuzenean

HAZIAK%20MINTZO%20:%20Haziak%20Zuzenean

Joan den astean gure eskola katoliko elebidunetako haurrak joan zauzkigu autobusetan, Urruñako Itsasmendi zinemagela arte, egun berezi batzuen pasatzera. Antzerki astearen 17. edizioak, aurten "Haziak Zuzenean" deitua, arrakasta haundi bat ukan du. Aldudetik Baionara, Donapaleu, Haltsu, Donibane Lohizune, Aiherra eta beste hainbat herritatik jin ikasleek eskolan landutako obra presentatu dute besteeri, eszena gainean! Aurtengo berritasuna, antzerkiaz aparte, haurrek bertsu, kantu, dantza, bideo, kamishibai edo ipuin andana bat erakutsi ahal izan dute, eta hori guzia euskaraz! Astelehena kolegioekin hasi zen, 65 ikaslerekin, eta beste egunetan 150 edo 200 bat haur / egunka hurbildu dira Haziak Zuzenean ekitaldira, eskolatik kanpo euskaraz lantzeko! Beraz datorren urte arte, eta milesker parte harturik!

Irakurri segida

3451. zbk

Ama guzieri besta on bat!

Gure Hitza | 2018/05/24

Belatzaren eskuzabaltasuna

Peio Jorajuria

Berrikitan atsegin handiz so egin diot frantses telebistak zabaldun daukun Robert Guediguian zinegilearen “Les neiges du Kilimandjaro” filmari. Egia erran, jadanik ikusia nuen Baionako Atalante zinegelan ateratu zelarik (2011) eta orduan ere ainitz gozatu nuen. Marseillar zinegile horren film gutiz gehienak sozial egoera baten mirailak dira, sozial miserian direnen potretak, humanismo handiz onduak, bertzelako jendarte baten ametsaz beztituak. Kasik aldi oroz aktore bikain berdinak ditugula aurkitzen, Ariane Ascaride, Jean-Pierre Darroussin eta Gérard Meylan, “Marius et Jeannette” (1997) eta azkenik “La villa” (2017) filmetan bezala.

Zergatik gaur hemen aipatu Robert Guediguian? Filmegile arraroa izateaz gain, bere ideiak koherentzian jartzen baititu eguneroko errealitatean. Hala nola hauxe, beste jende ezagun batzurekin, idazle, filosofo, aktore, soziologo, margolari eta beste, elkarte bat sortu du greban diren treinbideetako langileeri laguntza ekartzeko xede...

Irakurri segida


Gurekin harremanetan sar




segurtasun kodea

Herria Euskal Astekaria - Jacques Laffitte, 11 - 64100 BAIONA | tel: 05 59 25 62 85 | Legezko oharrak | Diseinua eta programazioa: iF Diseinuak - 2016